مقاله بودجه بندی عملیاتی و بسترهای مورد نیاز آن

بودجه بندی عملیاتی و بسترهای مورد نیاز آن کسب منابع و چگونگی تخصیص آن به آحاد جامعه، انگیزه اصلی تهیه و تنظیم بودجه دولت است. همه دولتها، چه در کشورهای پیشرفته که از روشهای نوین در تنظیم بودجه xadبهرهxadمنداند، چه در کشورهای در حال توسعه که آثار فنون و روشهای کارامد کمتری در تنظیم بودجه آنها وجود دارد و چه در کشورهای توسعه نیافته با روشهای بودجهxadبندی کاملاً ابتدایی، اقدام به تعیین و تدوین چگونگی کسب درامد و تخصیص آن در قالب برنامهxadای مدرن، با عنوان «بودجه کل کشور» میxadکنند. عمدهxadترین و رایجترین روشهای تنظیم بودجه در کشورها به ترتیب درجه رشدیافتگی آنها عبارتند از: بودجه متداول؛ در این روش، درامدها و هزینهxadها، صرفاً براساس اقلام سالهای گذشته پیشبینی میxadشود بدون آن که معلوم شده باشد هزینهxadها برای اجرای چه برنامه و هدفی است. بودجه برنامهxadای؛ در این روش ابتدا اقداماتی که دولت موظف است از طریق دستگاهها در سال آینده انجام دهد مشخص میxadشود. سپس هزینهxadها براساس فعالیتهای جاری و عمرانی از پیوستن طرحها، فعالیتها و برنامهxadها به شکل فصل و امور تخصیص میxadیابد.در این روش، به دلیل نبود اطلاعات مورد نیاز و یا بیxadثباتی شرایط محیطی، پیشبینی بهای تمامxadشده فعالیتها، طرحها و برنامهxadهای منظور شده در بودجه امکانپذیر نیست و تخصیص هزینه صرفاً برمبنای اطلاعات فعالیتهای مشابه در سالهای پیش و اعمال تغییرات آثار تورمی صورت میxadپذیرد.از این روست که هنگام تصویب بودجه در مجلس، به دلیل در دسترس نبودن بهای تمام شده و محاسبات درخور اتکا، لزوم انجام بحث و جدلهای چندین و چند روزه، برای تصویب لایحه ضروری میxadشود و گاهی اقلام تصویب و ابلاغ شده، در عمل دچار انحرافات متعدد از برنامه شده و یا در نهایت متوقف میxadگردد. لذا در چنین وضعیتی، کشمکشهای متعدد میان کارفرمایان دولتی و پیمانکاران به دلیل ناممکن بودن اتمام طرحهای واگذاری و واقعی نبودن قیمتهای تعیین شده برای اجرای امور، باعث طولانیتر شدن نوبتهای رسیدگی به اختلافات مزبور در دادگاهها و پیامدهای ناخوشایند اجتماعی دیگری خواهد شد و این کلاف سردرگمی است که کشورهای دارای این روش بودجهxadای باید خود را از آن رها سازند.